EU u odnosu prema zemljama Zapadnog Balkana koje žele da postanu članice (Albanija, BiH, Crna Gora, Severna Makedonija i Srbija) primenjuje specifičan pristup — proces stabilizacije i pridruživanja, sa ciljem postizanja stabilnosti sistema i institucija. Glavni instrument je Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP), koji se zaključuje između EU i svake pridružene države.
SSP precizira opšta načela međusobnih odnosa, političke odnose, regionalnu saradnju, ekonomske odnose (slobodan protok robe, usluga, ljudi i kapitala) i trgovinske odnose, kao i postepeno usklađivanje zakonodavstva pridružene članice sa pravnim tekovinama EU (acquis). Period primene SSP predstavlja vremenski okvir prilagođavanja pravnog i ekonomskog sistema pridružene članice pravima i obavezama koje podrazumeva članstvo. Usklađivanje počinje danom potpisivanja SSP, a završava se okončanjem prelaznog perioda.
SSP koji su parafirali Komisija i buduća pridružena članica mora da odobri Evropski parlament, a da bi stupio na snagu, podleže ratifikaciji svake države članice, posle čega sledi potpisivanje od Saveta i pridružene članice. Do potpisivanja od Saveta uobičajeno se primenjuje privremeni (prelazni) sporazum, kojim se uređuju delovi SSP koji ne podležu ratifikaciji (režim trgovinskog prometa). SSP između EU i Srbije stupio je na snagu u septembru 2013.