Svi organi državne uprave imaju kao jedan od poslova praćenje stanja u oblastima iz svog delokruga — prikupljanje podataka, analizu i utvrđivanje stanja, procenu mogućih posledica i, zavisno od nadležnosti, preduzimanje mera ili upućivanje predloga Vladi. Isti posao imaju i organi uprave nižih nivoa, koji predloge upućuju izvršnom organu pokrajine, opštine ili grada.
Inspekcija je dužna da prikuplja podatke i prati i analizira stanje u svojoj oblasti nadzora. To uključuje prikupljanje i analizu podataka iz kontrolnih listi, anketa i istraživanja javnog mnjenja, podataka od državnih i drugih organa i imalaca javnih ovlašćenja, statističkih podataka, kao i analizu inspekcijske, upravne, sudske i poslovne prakse. Navedeni organi imaju zakonsku dužnost da sarađuju s inspekcijom u praćenju stanja.
Utvrđeno stanje, zajedno s procenom rizika, služi inspekciji najpre kao osnova za pripremu plana inspekcijskog nadzora. Na osnovu utvrđenog stanja inspekcija inicira donošenje i izmene propisa, ujednačava i objavljuje inspekcijsku praksu i predlaže nadležnim organima preduzimanje mera. ZIN utvrđuje i obavezu inspekcije da na svojoj internet stranici objavljuje spisak nadziranih subjekata koji su ostvarili najveći stepen usklađenosti sa zakonom, kao i spisak onih koji nisu uopšte ostvarili usklađenost — što ima i preventivni smisao i smisao obaveštavanja javnosti.